Mình chơi gà chọi cũng được hơn chục năm rồi, từ hồi còn ở quê lên Sài Gòn lập nghiệp, lúc nào rảnh cũng lọ mọ xem chân gà, chọn giống, vần độ. Có lần mua con gà tre đẹp mã, lông mượt, cựa dài, tưởng “đỉnh cao” luôn, nhưng khi cúi xuống xem kỹ vảy chân thì thấy ngay dưới gối có bốn cái vảy nhỏ xíu xếp liền nhau, kiểu như chùm nhỏ không đều. Lúc đó anh bán gà cười cười bảo “tứ hoành khai đấy, nhưng gà này vẫn đá được”. Mình nghe xong cũng hơi chột dạ, vì trong giới ai cũng bảo vảy tứ hoành khai là loại xấu, kiểu “đâu đầu nhịn miệng”. Cuối cùng nuôi thử, đá vài trận thì đúng là xui thật: gà hay bị đối thủ né đòn, ra miếng chậm, thua mấy ván liên tiếp. Từ đó mình mới để tâm học kỹ hơn về loại vảy này, và giờ thì thấy nó không phải “xấu tuyệt đối” như lời đồn, nhưng đúng là cần cân nhắc kỹ.
Vảy tứ hoành khai là gì? Nói đơn giản, nó là bốn vảy nhỏ nằm sát dưới đầu gối (phần gối gà), thường xếp ngang hoặc gần ngang, tạo thành một chùm nhỏ, không khít khao như vảy bình thường. Có khi năm cái thì gọi là “ngũ tu” hoặc “nát gối” – càng tệ hơn. Vảy này thường xuất hiện ở hàng quách hoặc hàng thành, gần phần gối, nhìn là nhận ra ngay vì nó khác hẳn với các vảy lớn đều đặn ở hai hàng chính (nội và ngoại). Mình hay cầm chân gà vuốt từ gối xuống, nếu thấy mấy cái vảy bé tí tụ lại, không thẳng hàng, là biết ngay “có vấn đề”.
Theo kinh nghiệm của mấy anh sư kê lớn tuổi mình hay hỏi, loại vảy này được xếp vào nhóm xấu, gọi là “đâu đầu nhịn miệng” – nghĩa là gà hay “ngại” ra đòn đầu, hoặc đá kiểu nửa vời, không quyết liệt. Nhiều người bảo gà có tứ hoành khai thường gặp xui: dễ bị đối thủ lấn lướt, ra đòn chậm, hoặc bị “né” vì chân không vững. Có lần mình xem trận gà ở Gò Công, con có vảy này đá với con vảy án thiên bình thường, tưởng cân sức, ai ngờ con kia né hết đòn, rồi phản công một phát sập luôn. Mình ngồi xem mà tiếc hùi hụi, vì con kia dáng đẹp, nhưng vảy “xui” quá.
Nhưng mà, không phải con nào có vảy tứ hoành khai cũng dở đâu nhé. Mình từng thấy vài con “ngoại lệ” – gà lai giống tốt, chân chắc, cựa sắc, đá rất lì, dù có vảy này vẫn thắng liên tục. Có lẽ vì vảy xấu chỉ là một phần, còn tướng cách tổng thể, máu gà, cách huấn luyện mới quyết định. Nếu gà có vảy này mà kèm theo chân khô, cựa dài, lườn cong, mỏ cứng, thì vẫn đáng nuôi. Mình hay khuyên anh em: đừng loại ngay, mà vần thử vài trận xem phong độ. Nếu nó đá “lì đòn”, chịu đòn tốt, thì bỏ qua vảy xấu cũng được. Còn nếu đá yếu, chậm chạp, thì… bán sớm kẻo lỗ nặng.
Cách nhận biết thì dễ lắm:
- Cầm chân gà thẳng, nhìn sát gối (phần trên cựa một chút).
- Tìm hàng vảy chính, rồi nhìn xuống dưới gối xem có chùm 4-5 vảy nhỏ tụ lại không.
- Nếu vảy đều, khít, lớn thì tốt; còn nhỏ, lệch, chùm thì xấu.
- So sánh hai chân: nếu một chân có, chân kia không, thì cân nhắc kỹ hơn.
Mình nghĩ trong đá gà, vảy chỉ là một phần nhỏ thôi. Nhiều con vảy đẹp nhưng nuôi dở, đá kém; ngược lại có con vảy xấu nhưng “có số” thì vẫn lên đỉnh. Vảy tứ hoành khai 79 King đúng là loại khiến nhiều người e ngại, nhưng nếu bạn yêu gà, hiểu gà, huấn luyện tốt, thì vẫn có thể “lội ngược dòng”. Mình từng giữ một con gà có vảy này, sau 6 tháng chăm kỹ, nó thắng 4/5 trận, sướng lắm. Giờ thì mình không còn sợ loại vảy này nữa, mà coi nó như “thử thách” để chọn gà thật sự hay.
Anh em nào từng gặp vảy tứ hoành khai thì kể mình nghe với, con gà nhà bạn đá thế nào? Biết đâu có bí kíp “chữa” hoặc tận dụng được. Chơi gà vui thôi, nhưng phải chơi có trách nhiệm, đừng để ảnh hưởng công việc cuộc sống nhé!